Skip to content Skip to footer

Elektrik Motorları için Resolver Nedir?

Döner hareketin açısal pozisyon verisine dönüşmesini sağlayan sensör, resolver olarak tanımlanmaktadır. “Resolver nedir?” sorusuna karşılık olarak ise çözücü veyahut çözümleyici şeklinde yorumlar yapılmaktadır. Çünkü motor mili hareketinin çözümlenmesi, elektronik devreler içerisinde kullanılan sinyallere dönüştürülmesi amacı taşır. CNC otomasyon endüstrisi içerisinde servo motorların konum, pozisyon bilgilerinin takip edilmesi amacıyla kullanılır. Çalışma prensibi, döner transformatörün manyetik alan üzerindeki etkisiyle bağlantılıdır. 

Resolver seçenekleri birden fazla bileşene sahiptir. Döner dönüştürücü bileşeni sabit bir statora ve rotora sahiptir. Hareketi olmayan bir referans çerçevesi olarak yorumlanır. Statorun üzerinde yer alan sargılar ise ilk sargılar olarak geçer. Dönüşüm için temel sinyalin alınmasını sağlar. Bu sinyaller ise AC gerilim sinyali olarak bilinir. İkincil sargılar da rotorun üzerinde yer alır. Bilgilerin elektrik sinyallerine dönüştürülmesi amacıyla kullanılmaktadır. Resolver çalışma prensibi, açısal pozisyonun ölçmesine uygun olarak düzenlenmiştir. Öncelikli olarak voltajlar üretilip sonrasında kontrol sistemine gönderilmektedir. Burada da pozisyonla ilgili veri olarak kullanılır. 

Resolver teknolojisi avantajları da birden fazla seçenekten oluşur. Öncelikli olarak yüksek sıcaklık toleransına sahip olduğu bilinir. Sıcak ortamlarda çalışması mümkün olan sağlam sensörlerdir. Resolver sensörü, dayanıklılık açısından da oldukça başarılı bir yapıya sahiptir. Endüstriyel pozisyon sensörü içerisinde gürültü direnci bulunur. Etkileşimlere karşı olacak şekilde dirençli olmalarının yanı sıra gürültülü uygulamalar için de oldukça güvenli bir tercih olarak yorumlanır. Diğer yandan uzun ömürlü olduğu bilinmektedir. Çalışmalar sırasında yaşanan mekanik aşınmalardan, yıpranmalardan diğer sistemlere göre çok daha az etkilenir. Bundan kaynaklı olarak da uzun vadeli uygulamalarda sıkça destek alınmaktadır. Bakım gereksinimlerinin düşük olması da mümkün olmaktadır. 

Resolver ve kontrol sistemleri içerisinde açısal pozisyon ölçümleri rahatlıkla yapılabilir. Güvenilir, dayanıklı ve gürültüye karşı güçlü bir sistem olduğunu söylemek de mümkündür. Bunlarla beraber düşük çözünürlük ve yüksek hassasiyet avantajları da öne çıkar.

elektrik-motorlar-icin-resolver

Resolverin Yapısı Nasıldır?

Elektrik motorları için resolver çeşitlerinin yapısı incelendiği zaman 360 derece olacak şekilde dönebildiği gözlemlenir. Aynı zamanda döner transformatör ve resolver dış katmanı olarak bilinen iki ayrı ünitesi bulunur. Resolverin sabit kısmında sargılar iki ucu sahiptir. Bunlardan birisi sinüs çıkışı birisi ise kosinüs çıkışı olarak bilinir. Toplam olarak ise altı tane sargı ucu yer alır. Döner transformatör içerisinde motor biline bağlı devreden elde edilen kapalı devre vardır. Yalnızca aktif olduğu zaman manyetik alanları kesmektedir. 

Resolver modeline göre değişiklik gösterirken yaklaşık olarak 1Khx frekansta uygulama yapılır. Çıkış sinyali üreten sensöre göre değişikliklerin olduğunu söylemek de mümkündür. Uygulanan sabit sinyal ve motor mili dönerken çanaktaki transformatör, dönme hızına, sürecine bağlı olarak değişir. Bununla beraber sıfırdan başlayarak maksimuma giden bir sinüs eğrisi oluşur. Bu da tüm değerlerin taranması anlamına gelir. Elektriksel pozisyon geribildirimi sağlayan resolver, elde edilen sinyal çıkışı ile motorun hareket karşılığını vermiş olur. Günümüzde en gelişmiş olan encoder bile bu hassasiyetin var olduğunu söylemek mümkün değildir. Bunun nedeni ise encoder sayısal veri üretirken Resolverin çözünürlük hareketinin elektriksel karşılığının sonsuz olmasıdır. Bunun yanında sürücünün aldığı veriyi işlemesi amacıyla sayısal bir veriye dönüşmesi de önemlidir. Bunun için de resolver tarafından üretilen sinyallerin kare dalgalara döndürüldüğü bilinir. İşlemlerin kontrol edilmesi için ise feedback sinyali kullanılır. 

Çıkış sinyali üreten sensör, endüstriyel alanlarda önemli bir yer edinir. Servo motorlarda kullanılmasının yanı sıra askeri araçlarda, teçhizatlarda da kullanılır. Uçaklardaki servo motorlarda, ağır silah mekanizmalarındaki servo motorlarda kullanımı söz konusudur. Ayrıca yüksek darbe hallerinde de kullanıma uygundur. Encoder camı kırılabilme ihtimalinden ötürü her alanda kullanılamazken darbeli sistemlerde resolver tercih edilir. Özellikle güvenlik açısından daha doğru bir seçenek olarak görülmektedir. Resolver kullanım alanları, dayanıklılığı, basit sorunlarla arıza yağmaması gibi sebeplerle tercih edilir. 

Resolver Montajında Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir? 

Endüstriyel otomasyon sensörleri görevini üstlenen resolver montajı uzman kişiler tarafından yapılmalıdır. Bu konuda teknik bilgi ve tecrübe sahibi olanlardan destek almak önem arz etmektedir. Tipik açıdan motor millerine bağlanmaktadır. Buna ek olarak hassas ölçümler yapmak amacıyla dönen kısımlara bağlanması da mümkündür. Resolverin motora montaj işleminin gerçekleştirilmesi sırasında motor havalandırma pervanesi çözülmemektedir. İşlem pervane çözülerek yapılmamalıdır. Çünkü böyle bir durumda motor soğumaz ve bu da motorun zarar görmesine yol açabilir. 

Montaj işlemleri sırasında kaplin bağlantısının açık ya da kapalı olmasında bir sorun yoktur. Ancak yine de toz ve darbe durumlarından ötürü açık bağlantının kullanılmaması daha doğru bir seçimdir. Motorun mil çapı ile bir uyumsuzluk söz konusu ise o zaman da büyütücü parçalardan yardım alınır. Bu parçalar delik çap düşürücü ya da büyütücü olarak isimlendirilir. Bağlantı sırasında motor yataklarında boşluk olması ölçüm hatalarını da beraberinde getirebilmektedir. Bu detaya karşı dikkatli olmakta fayda vardır. 

Resolver sürücü bağlantısı, sürücüde bulunan klemensler üzerinden yapılır. Bu noktada bağlantıya dikkat edilmesi gerekir. Bağlantıda kısa devre olmaması, arızaların da önüne geçmenize yardımcı olmaktadır. Bağlantının yanlış yapılması halinde de ölçüm hataları ortaya çıkabilir. Ek olarak resolver ile sürücünün arasındaki kablonun uzunluğu, verilen değerleri geçmemelidir. Yeterince uzun olması daha doğrudur. Böylece manyetik gürültü azalacağı gibi ölçüm hataları da ortadan kalkar. 

 
Whatsapp'dan ulaş
💬 İletişime geç
Merhaba, Euroservo Tamir Merkezi
Sizlere nasıl yardımcı olabiliriz?