Skip to content Skip to footer

Servo Motor Nasıl Çalışır?

Servo motor teknolojisi üretimde ve sanayide pek çok alanda karşımıza çıkan ve giderek daha da yaygınlaşan bir teknoloji. Kendisine verilen volt ve akım miktarına göre hız ve tork üreterek çalışan bu cihaz, elektromekanik grubuna girer. Kısaca servo motor çalışma prensibi nasıl olduğundan söz etmek gerekirse; bir geri bildirim cihazının kullanılması ile servo kontrolcünün yönettiği kapalı döngü sisteminin bir parçası olarak tork ve hız üretme görevi yaptığını açıklayabiliriz.

servo-motor-nasil-calisir

Servo Motorların Kullanım Alanları 

Servo motorların çalışma biçimi hakkında daha fazla detaya geçmeden önce servo motorların günlük hayatta nerelerde kullanıldığına birkaç örnek vererek konuyu daha somut hâle getirmeliyiz. Elektriksel servo motorlar grupları aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Düşük güçlü DC servo motorlar 
  • Orta ve büyük güçlü servo motorlar 

Düşük Güçlü DC Servo Motorlar 

Bu grupta yer alan elektriksel servo motorlar teyp sürücü, yazıcı, bilgisayarlarda disk sürücüler, kelime işlemciler, tarayıcılar gibi cihazlarda kullanılır. 

Orta ve Büyük Güçlü Servo Motorlar

Bu gruba dahil olan servo motor teknolojisi ürünleri ise; robotik sistemler, sayısal denetimli hassas diş açma tezgahları gibi sanayinin pek çok farklı alanında karşımıza çıkar. 

Diğer Servo Motorlar 

Hareket kontrol sistemleri grubunda yer alan servo motorların günlük hayatta karşımıza çıktığı alanlar bu gruplandırmalar ile de kısıtlı değil. Kullanım alanlarını sektör bazında aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Konveyör taşıma sistemleri
  • Takım tezgahları
  • Savunma sanayii
  • Matbaa
  • Gıda sektörü 
  • Petrol sanayii
  • Gaz sanayii 
  • Simülasyon uygulamaları 
  • Robotik sistemler 

Servo Motor Kontrol Sistemleri 

Servo motor uygulama alanları konusunda bilgi verdikten sonra sistemin özellikleri konusuna geri dönelim. Servo kelimesi ilk olarak geçmişte yaygın kullanılan buharlı gemilerde dümenin kontrol edilmesini sağlamak amacıyla 19. yüzyılın ortalarından sonra kullanılmaya başlanmış. Bir geri bildirim cihazı, bir motor ve kontrol elektronikleri olmak üzere üç ana bölümü olan servolar, servo motor kontrol sistemleri adı verilen mekanik bileşimin içinde yer alan bir parça. Bu parça motora ciddi özellikler kazandırarak kullanımı özelleştirmeye yarar. Kısaca özetlemek gerekirse; servo motor geribildirim sistemi sayesinde bu tipteki motorların verimliliğini ve performansını ciddi anlamda arttırma yetisine sahip olduğunu belirtebiliriz. 

Servo Motor Çalışma Prensibi 

Servo motor çalışma prensibi rotor ve stator olmak üzere iki sargının işbirliği sonucu ortaya çıkar. Stator sargı motorun sabit olan yerine sarılır ve bir diğer adı alan sargısı olarak bilinir. Rotor sargısı ise motordaki dönen yere sarılır ve bunun diğer adı da armatür sargısı olarak adlandırılır. Ön ve arkada yer alan iki yataktan oluşan mil motorun serbest hareketini sağlarken motorun dönme hızını ve torkunu belirlemek için enkoder yer alır. Her bir parça birbiri ile uyum içerisinde motorun güçlü ve yüksek devirde, yüksek performansta çalışmasını sağlar. 

Servo Motor Nasıl Hareket Eder?

Bu başlığımızın altında yüksek verimli olması, güvenilir olması, zorlu çalışma koşullarına uygun yapıda olması, düzgün ve stabil çalışma vaat etmesi gibi çeşitli nedenlerle tercih edilen “Servo motor nasıl hareket eder?” sorusunun yanıtını vereceğiz. 

Servo motorlar kendilerine verilen komuta uygun şekilde hareket ederler. Ardından sabit şekilde komutu sürdürmeye devam ederler ve sabit kalır. Bulunduğu pozisyonu koruyan servolar bir dış güçle karşılaşmaları hâlinde direnirler. 

Çokça merak edilen “Servo sürücü nasıl çalışır?” sorusunun yanıtını ise şu şekilde verebiliriz. Sabit voltaj sağlayan servo sürücüler bir güç kaynağı ünitesine bağlı şekilde çalışmaya başlar ve besleme voltajından aldıkları komut sinyalini uygulayarak motora gerekli gücü gönderirler. Servo motor güç kaynağı bir pil veya elektriğe bağlı fiş olabilir. 

Servo motor hassasiyeti durumunu belirtmek için ise adım sayısı kullanılır. Bir adım esnasında katedilen açı ölçüsü ne kadar düşük seviyede tutulursa servo motorun hassasiyeti o kadar fazla olur. 

PID Kontrol Sistemi 

Proportional Integral Derivative kelimelerinin baş harfleri ile isimlendirilen PID, Türkçesi Oransal İntegral Türev şeklinde. Robotik, mekatronik gibi sistemlerde bir kontrol yöntemi olarak kullanılan PID kontrol sistemi; geri besleme esasına göre çalışan servo motorlar gibi cihazlarda denetleme mekanizması olarak yer alır. Bu denetleyici hata değerlerini devamlı olarak hesaplanır. Bu sayede işlem sırasında kontrol girdisini ayarlayıp işleyişteki hata payını en az seviyede tutar. 

Servo Motor Kullanmanın Avantajları  

Servo motorun nasıl çalıştığından, nerelerde kullanıldığından, çalışma prensibinden, hassasiyetini belirten unsurlardan vb. bahsettikten sonra hareket kontrol sistemleri grubunda yer alan servo motor kullanmanın ne gibi avantajlar sağladığını belirtelim. Bu avantajlara dair detayları aşağıdaki gibi sıralanabilir: 

  • Bütçe dostu olması
  • Yüksek verimlilik vaat etmesi
  • Oldukça güvenilir olması ve hata payının en aza indirgenmiş olması
  • Çalışma koşullarının zorluğuna olan dayanıklılığı
  • Yüksek hızda ve performansta çalışması 
  • Çalışırken stabil olması 
  • Çok fazla yer kaplamayan küçük ebatlarının olması 
  • Oldukça sessiz çalışarak gürültü kirliliğine yol açmaması 
  • Kapalı döngü kontrolü sağlaması ve bunun için geri besleme sinyalini kullanması  
  • Yüksek tork oranının olması 
  • Hassas çalışma gerektiren işlere uyum sağlaması, hassasiyetinin kolaylıkla ayarlanabilmesi 
  • Doğrusal hareketi dijital sinyale dönüştürerek kodlayıcı özelliğinin olması 
  • Çok yönlülük özelliği sayesinde farklı işlerde kullanılabilmesi ve diğer pek çok motor türünde olduğu gibi işlem kısıtlılığına yol açmaması 



 
Whatsapp'dan ulaş
💬 İletişime geç
Merhaba, Euroservo Tamir Merkezi
Sizlere nasıl yardımcı olabiliriz?